Chuyện này được giảng ở nhà thờ Bến Hải vào chủ nhật tuần rồi. Ai không nhớ thì xem Phúc âm của Luke (16:19-31). Nhà thờ giảng câu chuyện này như nhắc mọi người phải làm phúc cho người nghèo để tạo phúc cho mình ở đời sau, nếu không thì sẽ bị trừng phạt trong hỏa ngục. Thế thì cũng chả khác gì lắm so với ý tưởng về nghiệp trong đạo Phật (trừ việc PG không rủa người ta bị tra tấn tàn bạo đến muôn đời). Cái khó nghe đối với người không tin như mình là ở đoạn đối đáp giữa ông nhà giàu và Abraham. Ông nhà giàu khi còn sống tuy không làm việc tốt cho Lazarus là kẻ nghèo khổ cùng cực, nhưng khi đã nếm hỏa ngục rồi thì biết sợ và liền nhờ Abraham cho người đến để khuyên bảo các anh em còn sống của ông ta để họ ăn ở sao cho khỏi bị như ổng. Như vậy thì ông nhà giàu này cũng còn biết hối lỗi, biết sợ, lại lo lắng cho những anh em của mình. Thế nhưng Abraham lại bảo là khuyên bảo vô ích, vì bọn này không chịu nghe lời Moses và mấy ông tiên tri khác thì chắc cũng chả nghe người chết sống lại làm chứng.
Đoạn này nói lên cái gì? Rằng con người đã xấu thì không cải tạo được, vậy thì ném béng chúng nó vào hỏa ngục ngay từ khi còn sống, chứ sao lại để cho chúng sống phè phỡn rồi khi chết mới hành hạ chúng? Rằng Thiên Chúa đã biết đứa nào xấu, đứa nào tốt, nên Thiên Chúa cũng chả cần nhọc công cải tạo con người? Vậy sao lại có chuyện ông Paul tông đồ, trước chuyên đi lùng bắt người theo Jesus để tra tấn, sau lại trở thành nhà truyền giáo? Và chẳng phải ông nhà giàu kia đã biết sợ rồi thì cũng có nghĩa ông ta có thể cải tạo được chứ gì nữa? Ông nhà giàu có phải là kẻ xấu toàn diện không khi thật ra ổng cũng có lòng lo lắng cho anh em của mình? Phải chăngThiên Chúa không có khả năng cải tạo kẻ xấu, chỉ đợi chúng chết để ném vào hỏa ngục?
Hãy để ý một chút về lý luận của ông nhà giàu và Abraham. Ông nhà giàu cho rằng mấy người anh em của ông tuy không nghe lời Moses và những tiên tri khác, nhưng chắc sẽ nghe lời chứng của kẻ đã chết nay sống lại, và nhờ đó ăn năn hối cải mà sống tốt. Không có gì sai trong lý luận này. Moses và nhiều tiên tri khác có thể hù dọa người Do Thái về chuyện này chuyện nọ, nhưng đâu có đưa ra bằng chứng về sự thưởng phạt của Thiên Chúa. Talk is cheap mà. Có nhân chứng chẳng phải hay hơn sao. Ấy vậy nhưng Abraham vẫn từ chối, bảo rằng nếu không tin Moses thì hết thuốc cứu rồi. Abraham cho rằng lời dạy của tiên tri là đủ, bằng chứng hay nhân chứng không có giá trị bằng. Cách lý luận này của Abraham đâu khác gì câu nói “phúc cho ai không thấy mà tin” của Jesus. (Ngạc nhiên thay, người ta còn kể rằng Thiên chúa cha đã quyết định rằng, đám người tội lỗi kia không nghe Moses thì ta sẽ cho con ta chết và để nó sống lại, ai tin vào nó thì sẽ được sống muôn đời, ai không tin thì sẽ như ông nhà giàu kia, bị tra tấn muôn đời. Vậy là rốt cuộc Chúa lại bảo thôi thì cứ cho người chết sống lại làm chứng cho rồi. Khó hiểu quá Chúa ơi, tầng tầng lớp lớp các ý tưởng trái ngược nhau, trong cùng một câu chuyện, trong cùng một nhân vật, khiến tôi không biết ý Chúa là thế nào nữa).
Câu chuyện nặng tính hù dọa, không tính khoan dung này thật chẳng đáng để nhớ. Giá trị cứu rỗi của câu chuyện đã bị tính chất bố láo của giáo điều Thiên chúa giáo làm hỏng. Chúa lòng lành nếu có thật thì làm ơn bịt miệng những kẻ huyênh hoang mỗi tuần ở nhà thờ rao giảng tầm bậy cho cả ngàn con người, nhất là trẻ em ngây thơ, và ném những kẻ lếu láo đó xuống hỏa ngục cho trần gian được trong lành.
Chúa trời nhân hậu. Đấy là thông điệp hôm nay cha xứ nhà thờ đức bà nhắc lại cho giáo dân nhớ tại sao mình đi nhà thờ. Vì chúa nhân hậu nên ta đến nhà thờ vào chủ nhật để tỏ lòng ngưỡng mộ, biết ơn.
Cha xứ quên, hay cố tình không nhắc đến những tai họa do chúa gây ra cho con người, mà tiếng Anh họ dùng chữ “Acts of God” (Việt Nam thì gọi là thiên tai chứ không gọi Ngọc Hoàng tai, nhưng phương tây họ nói thẳng tên thủ phạm chứ có dùng chữ Acts of Sky đâu, haha), rồi những sự trả thù khủng khiếp khi mấy sắc dân Trung Đông không thờ cúng ổng, những lần ổng giúp cho dân Do Thái hủy diệt các thành phố và dân tộc trong vùng để chiếm đất và của cải, v.v.
Nhắc những chuyện ghê gớm này cũng có vẻ nhàm, mà nhiều nơi họ cũng nói rồi. Điều khác biệt ở đây mà ta phải rút ra đó là chúa trời có những đặc tính, những hành động thật trái ngược, lúc thế này, lúc thế khác, tiền hậu bất nhất, có lúc rất cực đoan, có lúc thì lại ra vẻ khoan hòa. Thường thì phải có trắng mới biết đen, phải có đêm mới biết ngày, phải có người giàu kẻ nghèo mới phân biệt giai cấp. Ta cần thấy một chúa trời nhân hậu đối lập với con người hay ác quỷ ích kỷ dữ dằn, thì mới biết chúa nhân hậu chứ. Đằng này một chúa trời vừa nhân hậu, lại vừa ác độc thì là thế nào? Tại sao các đặc tính khác nhau, trái ngược nhau, lại cùng ở trong một nhân vật như vậy? Phải chăng chính vì vậy nên mấy ông thần học mới rút ra kết luận chúa là đấng không thể hiểu được. Lại có ông bảo chúa trời không có đặc tính (no attribute). Mà đã vậy, thì nếu các tín đồ không muốn thừa nhận chúa độc ác, thì cũng không nên nhận chúa là đấng nhân hậu làm gì. Tốt nhất cho đấy là một đấng “tâm thần phân liệt” (bipolar disorder), hay là một kiểu “Dr. Jekyll và Mr. Hyde” chăng?
Vừa rồi đi nhà thờ Bến Hải, gặp lễ dành cho thiếu nhi. Cha xứ giảng các bé thiếu nhi và người lớn nghe rằng ông Joachim (đọc là Doa Kim nhé) - bố của Mary, ông nội của Jesus - là người đức độ. Đành phải về lục wiki xem ông này là người thế nào. Hóa ra, kinh thánh chính thức chẳng hề đề cập đến ông Joachim này. Thế thì ổng ở đâu ra? Ổng được nói đến trong phúc âm của James, mà cuốn này thì không được Giáo hội thừa nhận, cho rằng là tài liệu ngụy tạo. Lạ hơn nữa là cách truyền thống TCG nhào nặn ông này. Đọc thử nhé:
“Vì phả hệ của Jesus trong phúc âm của Matthew và Luke không nêu rõ tên bố mẹ của Mary, nhưng lại nêu 2 tên khác nhau đối với bố của Joseph, nên nhiều học giả (hay giả học?) như thánh John Damascus hồi thế kỷ thứ 8 và đặc biệt là các học giả của phe Tin Lành lý luận rằng phả hệ nêu trong phúc âm của Luke thực ra là phả hệ của Mary, và rằng Heli chính là bố của Mary. Nhằm giải quyết vấn đề ông Joseph có hai bố, một có nguồn gốc từ Solomon, còn một có nguồn gốc từ Nathan, con trai của David, nên truyền thống TCG kể từ thế kỷ thứ 7 đã quy định rằng Heli là anh em trai đầu tiên của Joachim.
Cũng theo truyền thống, thánh Anne sinh ra ở Bethlehem và lấy ông Joachim ở Nazareth, cả hai đều có nguồn gốc từ David. Trong phúc âm của James, Joachim được tả là một người giàu có, ngoan đạo, thường xuyên làm từ thiện cho người nghèo và cúng dường cho đền thờ tại thành Sepphoris. Cũng theo truyền thống, người ta cho rằng cha mẹ của Mary trước tiên thì sống ở vùng Galilee, sau đó đến Jerusalem định cư. Tuy nhiên, một vị tu sĩ đã từ chối Joachim và đồ cúng của ông này, vì cho rằng vợ của Joachim không sinh được con chính là dấu hiệu các thần linh không hài lòng. Joachim sau đó đi ra xa mạc, ở đó ông ta nhịn ăn và sám hối trong 40 ngày (hy vọng chỉ là ăn ít thôi, chứ tuyệt thực thì chết rồi). Các vị thần xuất hiện trước cả Joachim và Anne, hứa sẽ cho họ một đứa con. Joachim sau đó quay lại Jerusalem và ôm lấy Anne ngay tại cổng thành. Thời xưa, người ta tin rằng nếu đứa trẻ do một người phụ nữ đã quá tuổi sinh ra khi đã từ bỏ hy vọng có con cái thì mai đây sẽ làm những chuyện vĩ đại. chuyện tương tự cũng xảy ra như trong Cựu ước, trường hợp bà Hannah, mẹ của Samuel.
Câu chuyện huyền thoại liên quan đến ông Joachim và bà Anne được nói đến trong sách Huyền thoại vàng (Golden Legend), và là chủ đề khá phổ biến trong nghệ thuật TCG, cho đến khi Công đồng Trent hạn chế việc mô tả những sự kiện được cho là ngụy tạo, đáng ngờ.
Theo lịch kỷ niệm các thánh trước đây (Tridentine Calendar), thì không có ngày kỷ niệm cho thánh Joachim. Sau này, ngày kỷ niệm này được bổ sung vào lịch chung Roman (General Roman Calendar) vào năm 1584, lấy ngày 20 tháng 3, 1 ngày sau ngày ăn mừng thánh Joseph. Đến năm 1738, ngày kỷ niệm này lại được chuyển đến ngày chủ nhật đầu tiên sau 8 ngày từ ngày kỷ niệm Mary lên trời. Mong muốn cho ngày chủ nhật này được mọi người hưởng ứng, Giáo hoàng Pius X đã lại chuyển nó vào ngày 16 tháng 8, ngay sau ngày Mary lên trời, như thế để Joachim được tưởng nhớ cùng với sự vinh hiển của Mary.”
Chà, thì ra ông Joachim này chỉ được nói đến trong phúc âm James, vốn Giáo hội không thừa nhận do có nhiều dấu hiệu cho thấy là hàng giả. Vậy thì tại sao họ lại vẫn cứ kỷ niệm, ăn mừng, dạy con nít về ông này như một chuyện có thật? chắc Giáo hội sẽ bảo phúc âm James có chuyện ngụy tạo, nhưng cũng có chuyện đáng tin như chuyện về Joachim. Tại sao đáng tin thì chịu, cả hai ngàn năm rồi, ai biết đấy là đâu.
Còn như ông John thành Damascus lý luận thì dành cây phả hệ trong phúc âm của Luke cho Mary, thì hóa ra ông Luke viết sai à? Mà không lẽ đem dòng họ bên mẹ, ghi cho bên bố, sai gì mà sai cơ bản thế không biết! Mà khổ ghê, ông Luke không sai thì ông Matthew viết sai, vì 2 ông viết không giống nhau mà.
