Joachim - bố của Mary (Sep 2013)

Vừa rồi đi nhà thờ Bến Hải, gặp lễ dành cho thiếu nhi. Cha xứ giảng các bé thiếu nhi và người lớn nghe rằng ông Joachim (đọc là Doa Kim nhé) - bố của Mary, ông nội của Jesus - là người đức độ. Đành phải về lục wiki xem ông này là người thế nào. Hóa ra, kinh thánh chính thức chẳng hề đề cập đến ông Joachim này. Thế thì ổng ở đâu ra? Ổng được nói đến trong phúc âm của James, mà cuốn này thì không được Giáo hội thừa nhận, cho rằng là tài liệu ngụy tạo. Lạ hơn nữa là cách truyền thống TCG nhào nặn ông này. Đọc thử nhé:

“Vì phả hệ của Jesus trong phúc âm của Matthew và Luke không nêu rõ tên bố mẹ của Mary, nhưng lại nêu 2 tên khác nhau đối với bố của Joseph, nên nhiều học giả (hay giả học?) như thánh John Damascus hồi thế kỷ thứ 8 và đặc biệt là các học giả của phe Tin Lành lý luận rằng phả hệ nêu trong phúc âm của Luke thực ra là phả hệ của Mary, và rằng Heli chính là bố của Mary. Nhằm giải quyết vấn đề ông Joseph có hai bố, một có nguồn gốc từ Solomon, còn một có nguồn gốc từ Nathan, con trai của David, nên truyền thống TCG kể từ thế kỷ thứ 7 đã quy định rằng Heli là anh em trai đầu tiên của Joachim. 
Cũng theo truyền thống, thánh Anne sinh ra ở Bethlehem và lấy ông Joachim ở Nazareth, cả hai đều có nguồn gốc từ David. Trong phúc âm của James, Joachim được tả là một người giàu có, ngoan đạo, thường xuyên làm từ thiện cho người nghèo và cúng dường cho đền thờ tại thành Sepphoris. Cũng theo truyền thống, người ta cho rằng cha mẹ của Mary trước tiên thì sống ở vùng Galilee, sau đó đến Jerusalem định cư. Tuy nhiên, một vị tu sĩ đã từ chối Joachim và đồ cúng của ông này, vì cho rằng vợ của Joachim không sinh được con chính là dấu hiệu các thần linh không hài lòng. Joachim sau đó đi ra xa mạc, ở đó ông ta nhịn ăn và sám hối trong 40 ngày (hy vọng chỉ là ăn ít thôi, chứ tuyệt thực thì chết rồi). Các vị thần xuất hiện trước cả Joachim và Anne, hứa sẽ cho họ một đứa con. Joachim sau đó quay lại Jerusalem và ôm lấy Anne ngay tại cổng thành. Thời xưa, người ta tin rằng nếu đứa trẻ do một người phụ nữ đã quá tuổi sinh ra khi đã từ bỏ hy vọng có con cái thì mai đây sẽ làm những chuyện vĩ đại. chuyện tương tự cũng xảy ra như trong Cựu ước, trường hợp bà Hannah, mẹ của Samuel. 

Câu chuyện huyền thoại liên quan đến ông Joachim và bà Anne được nói đến trong sách Huyền thoại vàng (Golden Legend), và là chủ đề khá phổ biến trong nghệ thuật TCG, cho đến khi Công đồng Trent hạn chế việc mô tả những sự kiện được cho là ngụy tạo, đáng ngờ.

Theo lịch kỷ niệm các thánh trước đây (Tridentine Calendar), thì không có ngày kỷ niệm cho thánh Joachim. Sau này, ngày kỷ niệm này được bổ sung vào lịch chung Roman (General Roman Calendar) vào năm 1584, lấy ngày 20 tháng 3, 1 ngày sau ngày ăn mừng thánh Joseph. Đến năm 1738, ngày kỷ niệm này lại được chuyển đến ngày chủ nhật đầu tiên sau 8 ngày từ ngày kỷ niệm Mary lên trời. Mong muốn cho ngày chủ nhật này được mọi người hưởng ứng, Giáo hoàng Pius X đã lại chuyển nó vào ngày 16 tháng 8, ngay sau ngày Mary lên trời, như thế để Joachim được tưởng nhớ cùng với sự vinh hiển của Mary.” 

Chà, thì ra ông Joachim này chỉ được nói đến trong phúc âm James, vốn Giáo hội không thừa nhận do có nhiều dấu hiệu cho thấy là hàng giả. Vậy thì tại sao họ lại vẫn cứ kỷ niệm, ăn mừng, dạy con nít về ông này như một chuyện có thật? chắc Giáo hội sẽ bảo phúc âm James có chuyện ngụy tạo, nhưng cũng có chuyện đáng tin như chuyện về Joachim. Tại sao đáng tin thì chịu, cả hai ngàn năm rồi, ai biết đấy là đâu. 

Còn như ông John thành Damascus lý luận thì dành cây phả hệ trong phúc âm của Luke cho Mary, thì hóa ra ông Luke viết sai à? Mà không lẽ đem dòng họ bên mẹ, ghi cho bên bố, sai gì mà sai cơ bản thế không biết! Mà khổ ghê, ông Luke không sai thì ông Matthew viết sai, vì 2 ông viết không giống nhau mà.